Lưu trữ | 2:54 Chiều

Tuyên bố về phiên toà xét xử Blogger Điếu Cày (còn gọi là Nguyễn Văn Hải) – Đại sứ quán Hoa Kỳ

25 Th9

Tuyên bố về phiên toà xét xử Blogger Điếu Cày (còn gọi là Nguyễn Văn Hải)

24/9/2012

Chúng tôi quan ngại sâu sắc về tin Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã kết tội và kết án blogger Điếu Cày 12 năm tù giam cho việc ông bày tỏ quan điểm chính trị của mình một cách ôn hòa.  Cách chính phủ xử lý Điếu Cày dường như không nhất quán với các nghĩa vụ của Việt Nam theo Công ước Quốc tế về Các Quyền Dân sự và Chính trị, cũng như các điều khoản của Tuyên ngôn Nhân quyền Toàn cầu liên quan đến tự do ngôn luận và xét xử theo đúng trình tự pháp lý.

Chính phủ Việt Nam cần phải trả tự do cho Điếu Cày và các blogger Phan Thanh Hải và Tạ Phong Tần là những thành viên đồng hành của Điếu Cày trong Câu lạc bộ Nhà báo Tự do.  Như Tổng thống Obama đã nói về Ngày Tự do Báo chí Thế giới, chúng tôi kêu gọi tất cả các chính phủ thực hiện các bước cần thiết để tạo ra xã hội mà ở đó các nhà báo độc lập có thể hoạt động tự do và không sợ hãi.

Luật sư nổi tiếng kiến nghị về phiên toà xét xử công khai – GDVN

25 Th9

Luật sư nổi tiếng kiến nghị về phiên toà xét xử công khai

(GDVN) – “Thực tế bấy lâu nay người dân luôn bị những người bảo vệ cổng tòa án, lực lượng công an dẫn giải tội phạm giữ gìn trật tự phiên tòa, ngăn cản không cho vào trong sân tòa, không cho tham dự phiên tòa”, LS Ngô Ngọc Trai phản ánh.
Báo Giáo dục Việt Nam vừa nhận được một bức thư kiến nghị và ký tên Luật sư Ngô Ngọc Trai – Luật sư thuộc đoàn Luật sư tỉnh Nam Định. Ngay sau đó, chúng tôi đã liên hệ với LS Ngô Ngọc Trai và ông này xác nhận bức thư đó chính do ông soạn thảo rồi gửi tòa soạn.

Nội dung thư phản ánh: “Thực tế bấy lâu nay người dân luôn bị những người bảo vệ cổng tòa án, lực lượng công an dẫn giải tội phạm giữ gìn trật tự phiên tòa, ngăn cản không cho vào trong sân tòa, không cho tham dự phiên tòa.

LS Ngô Ngọc Trai
Quyền tham dự phiên tòa công khai của người dân đã bị xâm phạm tước đoạt thô bạo, đây là hiện tượng hết sức phổ biến xảy ra ở hầu hết các tòa án, chánh án tòa án nhân dân các cấp biết rất rõ nhưng bỏ mặc không có biện pháp xử lý”.

Theo ông Trai, “các ông bảo vệ cổng tòa án, lực lượng công an dẫn giải tội phạm giữ gìn trật tự phiên tòa, ngăn cản người dân tham dự phiên tòa thường đưa ra lý do là để giữ gìn an ninh trật tự phiên tòa. Đây là bao biện không thể chấp nhận được. Trách nhiệm của những lực lượng này là giữ an ninh trật tự, nhưng việc họ thực hiện công việc không được tước bỏ đi quyền của công dân đã được pháp luật quy định. Không thể vì sự yếu kém của họ mà đòi buộc người khác phải hy sinh quyền công dân.

Quy định phiên tòa xét xử công khai để bất cứ người dân nào cũng có quyền tham dự, đây là một phương thức tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật sinh động, quan trọng.

Rất nhiều người dân có con em là các bị cáo trong vụ án hình sự, nhưng không được tham dự phiên tòa để xem tòa án xét xử như thế nào, rất nhiều người dân đành phải đứng ngoài cổng tòa án nhòm ngó vào trong, không biết rằng họ đã bị tước đoạt quyền tham dự phiên tòa. Điều này có thể thấy bất cứ ngày nào có phiên tòa xét xử tại TAND thành phố Hà Nội, địa chỉ: số 43 Hai Bà Trưng, Hà Nội”.

Ông Trai nói thêm: “Rõ ràng lực lượng bảo vệ tòa án và công an tư pháp giữ gìn trật tự phiên tòa, lâu nay thường xuyên tước bỏ quyền của người dân được tham dự phiên tòa công khai. Lãnh đạo các tòa án biết rõ điều đó, biết rõ như thế là xâm phạm quyền hợp pháp của công dân nhưng tiếp tay cho sai phạm, bỏ mặc không có biện pháp giải quyết”.

Từ những phản ánh trên, LS Ngô Ngọc Trai kiến nghị: “Đảng và nhà nước đang chủ trương xây dựng nhà nước pháp quyền, xã hội thượng tôn pháp luật, ngành tư pháp đang chủ trương cải cách hoàn thiện hệ thống tư pháp. Hoạt động tổ chức phiên tòa xét xử hiện tại cần phải được nghiêm túc chấn chỉnh lại.

Mọi rào cản ngăn trở người dân tham dự phiên tòa phải được dỡ bỏ. Cổng tòa án cần phải mở rộng để bất cứ người dân nào cũng có quyền vào tham dự phiên tòa. Hội trường xét xử cần được thu xếp gần cổng ra vào, không để heo hút sâu tít vào bên trong như hiện nay”.

Điều 18. (Bộ luật tố tụng hình sự) Xét xử công khai:

Việc xét xử của Toà án được tiến hành công khai, mọi người đều có quyền tham dự, trừ trường hợp do Bộ luật này quy định.

Trong trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc hoặc để giữ bí mật của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ thì Toà án xét xử kín, nhưng phải tuyên án công khai.

Điều 15. (Bộ luật tố tụng dân sự) Xét xử công khai

1. Việc xét xử vụ án dân sự của Toà án được tiến hành công khai, mọi người đều có quyền tham dự, trừ trường hợp do Bộ luật này quy định.
2. Trong trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật đời tư của cá nhân theo yêu cầu chính đáng của đương sự thì Toà án xét xử kín, nhưng phải tuyên án công khai.

Điều 17. (Luật tố tụng hành chính) Xét xử công khai

Việc xét xử vụ án hành chính được tiến hành công khai. Trường hợp cần giữ bí mật nhà nước hoặc giữ bí mật của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ thì Toà án xét xử kín nhưng phải tuyên án công khai.

‘Quyền của bị cáo không được bảo đảm’ – BBC

25 Th9

‘Quyền của bị cáo không được bảo đảm’

Luật sư Hà Huy Sơn than phiền về bản án cũng như trình tự tố tụng tại phiên tòa xử các bloggers.

Nghemp3

Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Bấm vào đây để tải Flash Player mới nhất

Mở bằng chương trình nghe nhìn khác

Trong phiên tòa vào sáng ngày 24/9 tại thành phố Hồ Chí Minh, ba blogger Nguyễn Văn Hải, tức Điếu Cày, Tạ Phong Tần và Phan Thanh Hải đã nhận các bản án lần lượt là 12, 10 và 4 năm tù giam cùng thời hạn quản chế.

Trao đổi với BBC sau khi phiên tòa vừa kết thúc, ông Hà Huy Sơn, luật sư bào chữa cho ông Nguyễn Văn Hải, đã khẳng định rằng thân chủ ông ‘không có tội’ và tỏ thất vọng đối với phán quyết của tòa.

Ông cũng than phiền rằng phiên tòa không đi đúng theo trình tự của Luật tố tụng hình sự.

“Tôi không nghĩ (phiên tòa) diễn ra nhanh hay chậm mà phải làm đầy đủ các thủ tục như Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam quy định,” ông nói và cho biết trong phiên tòa sáng nay không có phần đối đáp giữa luật với Viện kiểm sát và các bị cáo cũng không được quyền ‘bổ sung hay trình bày đủ ý kiến của mình’.

Ông cho biết vị chủ tọa điều khiển phiên tòa không cho phép các luật sư và bị cáo trình bày nhiều.

Ông thừa nhận là ‘quyền của bị cáo không được đảm bảo đầy đủ’ trong phiên tòa.

Nhận xét về mức án, ông nói theo quan điểm của ông thì ông Hải ‘không có tội’ và mức án 12 năm là ‘quá nặng’.

Về nhân chứng, Luật sư Sơn cho biết chỉ có 3 nhân chứng xuất hiện trước tòa trong tổng số khoảng 10 nhân chứng được triệu tập và tất cả những nhân chứng này đều làm chứng chống lại ông Hải.

Ông cũng nói trước khi phiên tòa diễn ra ông Hải có nói với ông là ‘sẽ kháng cáo’.

Đài TQ mở văn phòng gần Móng Cái – BBC

25 Th9

Đài TQ mở văn phòng gần Móng Cái

 
Lễ gắn bảng văn phòng đại diệnVăn phòng Đông Hưng là cơ quan đại diện đầu tiên của Đài Tiếng nói Vịnh Bắc Bộ

 

Đài Tiếng nói Vịnh Bắc Bộ (Beibu Bay Radio – BBR) của Trung Quốc vừa làm lễ treo biển văn phòng đại diện ở Đông Hưng, tỉnh Quảng Tây, ngay cạnh thành phố Móng Cái của Việt Nam

Đây là văn phòng đại diện đầu tiên của BBR kể từ khi đài này thành lậ́p hồi tháng 10/2009 với mục tiêu tăng cường phát thanh và tuyên truyền tới khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam.

BBR là đài phát thanh hợp tác giữa Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc (China Radio International – CRI) và Đài Phát thanh Quốc tế tỉnh Quảng Tây.

CRI trong một bản tin thông báo rằng lễ treo biển Văn phòng thường trú Đài Tiếng nói Vịnh Bắc Bộ tại Đông Hưng vừa được tiến hành hôm 22/9.

Phó giám đốc CRI Hạ Cát Tuyên được dẫn lời nói việc này sẽ giúp “tăng cường tuyên truyền và giao lưu với khu vực Đông-Nam Á, nâng cao tính thích hợp và hiệu quả truyền bá đối với khu vực Đông-Nam Á”.

Ngoài văn phòng Đông Hưng, BBR chỉ có đại bản doanh tại thành phố Nam Ninh, thủ phủ khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

Đông Hưng nằm ngay bên cạnh thành phố Móng Cái, thuộc tỉnh Quảng Ninh của Việt Nam. Hai bên cách nhau bằng dòng sông Bắc Luân.

BBR phát thanh từ 7 giờ sáng tới 12 giờ đêm mỗi ngày, chương trình có năm thứ tiếng là Việt, Anh, Thái, Quan Thoại và Quảng Đông.

Tiếng Việt là ngôn ngữ quan trọng nhất, được phát sóng FM tới thính giả Việt Nam, theo BBR.

Thăm Móng Cái

Trong một diễn biến chưa rõ có liên quan hay không, Cổng thông tin Điện tử Thành phố Móng Cái loan tin thứ Hai ngày 24/9, ông Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ “đã đi thị sát và nắm tình hình biên giới, biển đảo và kinh tế biên mậu trên địa bàn TP Móng Cái”.

Trang này cho hay ông Nguyễn Thiện Nhân đã đi thị sát Đài quan sát Tục Lãm (Đồn Biên phòng Hải Hòa); Trạm Kiểm soát Sa Vỹ (Đồn Biên phòng Trà Cổ); cột mốc 1369; 1371; công trình xung yếu kè biên giới; Đền thờ Xã Tắc và công trình Cụm thông tin cổ động Sa Vỹ.

Ông phó thủ tướng đã nghe báo cáo về tình hình chủ quyền biên giới tại các chốt Tục Lãm, Đồn Biên phòng Hải Hòa và Trà Cổ.

Các cột mốc giữa Việt Nam và Trung Quốc đã được hoàn tất theo Hiệp ước biên giới trên đất liền vốn mất nhiều năm để thực hiện.

Theo một “gói thương lượng” bao gồm thác Bản Giốc và cửa sông Bắc Luân, 1/4 bãi Tục Lãm thuộc về Trung Quốc.

Tuần trước, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng cũng đã có mặt tại Nam Ninh, Quảng Tây khi tham dự Hội chợ Asean-Trung Quốc và Hội nghị Thượng đỉnh Đầu tư, Thương mại Asean-Trung Quốc.

Ông Dũng đã có cuộc gặp với Phó Thủ tướng Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề các hoạt động trên.

Hai vị lãnh đạo thống nhất sẽ tìm cách giải quyết tranh chấp chủ quyền giữa hai bên thông qua biện pháp hòa bình.

 

Thế giới 24h: Tàu cá Đài Loan “quây” Điếu Ngư/Senkaku – VNN

25 Th9

Thế giới 24h: Tàu cá Đài Loan “quây” Điếu Ngư/Senkaku

Tin nổi bật

Đội tàu cá tập hợp tại cảng Suao, đông bắc Đài Loan. (Ảnh: CNA)

Tân Hoa Xã đưa tin chiều ngày 24/9, tổng cộng 75 tàu cá Đài Loan đã tời cảng Suao, Yilan tiến về phía đảo Điếu Ngư, Nhật Bản gọi là đảo Senkaku. Các tàu thuyền sẽ đi xung quanh quần đảo tranh chấp trên biển Hoa Đông này trong một động thái để bảo vệ các quyền đánh bắt cá trong vùng biển gần đó.

Bất chấp những đợt sóng cao trong vùng biển ngoài khơi Suao ở quận Yilan, nhiều chủ tàu ở thị trấn ven biển phía đông bắc bắt đầu chuẩn bị cho chuyến đi biểu tình từ sáng sớm, tờ wantchinatimes của Đài Loan trích lời ông Chen Chu-sheng, người đứng đầu của ban tổ chức cho chuyến đi sắp tới.

“Số lượng tàu cá đã đăng ký để tham gia chuyến đi phản đối tăng từ 60 lên ít nhất 75,” ông Chen cho biết, đồng thời nói rằng nhiều tàu cá tới từ các khu vực khác của Đài Loan cũng sẽ gia nhập sự kiện này.

Bên cạnh đó, để phản đối chính quyền Nhật Bản trong vụ mua lại 3 hòn đảo nhỏ từ chủ sở hữu tư nhân trong thời gian gần đây nhằm củng cố tuyên bố chủ quyền của mình, chuyến đi phản đối này cũng nhằm khẳng định quyền được hoạt động tại các vùng nước xung quanh quần đảo của các ngư dân địa phương. Theo ông Chen, đây là khu vực đánh bắt truyền thống của Đài Loan.

Các tàu cá được lên kế hoạch bắt đầu chuyến đi vào lúc 3 giờ chiều và sẽ gặp nhau tại vùng biển cách quần đảo Senkaku/Điếu Ngư khoảng 20 hải lý về phía tây nam vào khoảng 5 giờ sáng thứ Ba (25/9), ông Chen nói thêm. Sau đó, các tàu cá sẽ được chia làm 5 nhóm nhỏ và đi vòng quanh quần đảo theo chiều kim đồng họ để nhấn mạnh hành động của mình.

Các ngư dân sẽ cố gắng thâm nhập vào tuyến phòng thủ của lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản để đi vào vùng biển cách đảo Senkaku/Điếu Ngư 12 hải lý và giăng biểu ngữ phản đối để trút cơn giận vì sự quấy nhiễu thường xuyên trong suốt hoạt động đánh cá của họ trong khu vực.

Không loại trừ khả năng các ngư dân sẽ neo đậu ở bất kỳ khu vực nào thuộc chuỗi đảo tranh chấp, ông Chen tuyên bố.

Cũng trong ngày hôm qua (24/9), lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật cho biết hai tàu giám sát và một tàu tuần ngư của Trung Quốc đã đi vào vùng biển nước này, ngoài khơi Uotsurijima, đảo lớn nhất trong quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vào lúc 2 giờ GMT. Trong khi đó, Trung Quốc tuyên bố sẽ dùng máy bay không người lái để tiến hành giám sát biển khi nước này đang tìm cách tăng cường sự hiện diện quanh những hòn đảo không người ở Hoa Đông, vốn là tâm điểm tranh chấp với Nhật.

Nằm cách Đài Loan 100 hải lý về phía đông bắc, chuỗi đảo Senkaku/Điếu Ngư đã thuộc quyền quản lý của Nhật Bản từ năm 1972, tuy nhiên cả Đài Bắc và Bắc Kinh đều tuyên bố chủ quyền tại đây.

Tin đọc 30 giây

– Triển lãm Hàng không vũ trụ và Quốc phòng châu Phi 2012 diễn ra tại căn cứ không quân Waterkloof của Nam Phi từ ngày 19 đến 23/9.

– Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad khẳng định ông sẵn sàng đưa ra một thỏa thuận nhằm hạn chế kho chứa urani đã được làm giàu của nước này, song bày tỏ nghi ngờ thiện chí đàm phán của phương Tây.

– Ông Vương Lập Quân, cựu giám đốc công an Trùng Khánh, đã bị tòa án Thành Đô tuyên phạt 15 năm tù vì tội vi phạm pháp luật để tư lợi, đào tẩu, lạm dụng chức quyền và nhận hối lộ,

– Các vụ lở đất và lũ quét do mưa lớn đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 33 người ở miền bắc Ấn Độ, trong đó có nhiều thành viên lực lượng cảnh sát biên giới. Tám người khác mất tích và hàng chục ngàn người bị ảnh hưởng.

– Báo chí Trung Quốc đưa tin nước này đã tổ chức lễ bàn giao tàu sân bay đầu tiên của mình cho lực lượng hải quân và lễ trao nhiệm vụ sẽ sớm được tổ chức cho chiếc tàu sân bay này.

– Một máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không Wedgetail (AEW&C) của Australia đã được điều đến tham gia cuộc diễn tập mang tên Sáng kiến An ninh chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (PSI) diễn ra từ ngày 24 đến 27/9 tại Hàn Quốc.

– Quốc hội Kazakhstan chiều 24/9 đã phê chuẩn ông Serik Akhmetov giữ chức thủ tướng nước này theo đề xuất của Tổng thống Nursultan Nazarbayev.

-Chính phủ Nhật Bản đã quyết định cử Thứ trưởng Ngoại giao Chikao Kawai đến Trung Quốc 2 ngày nhằm giảm bớt căng thẳng giữa hai nước liên quan tới quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư.

Phát ngôn ấn tượng

“Nhiều tàu vi phạm biên giới quá nhiều lần để chúng tôi có thể xem đây là lỗi vô ý. Đó là lý do chúng tôi đang theo dõi sát sao hơn”, ông Yu Woo-Ik, Bộ trưởng Thống nhất của Hàn Quốc, cơ quan giải quyết các vấn đề liên Triều, tuyên bố. “Tôi chỉ hy vọng những hành vi vi phạm như thế không phải là một sự khiêu khích có chủ đích từ phía Triều Tiên”.

Ông Yu Woo-Ik, Bộ trưởng Thống nhất của Hàn Quốc

Trước đó, ngày 21/9, các tàu hải quân Hàn Quốc đã bắn hai phát cảnh cáo 6 tàu cá Triều Tiên khi các tàu này vượt qua biên giới tranh chấp trên biển Hoàng Hải. Không tàu nào trong số trên bị thiệt hại và nhanh chóng quay lại vùng biển Triều Tiên.

Thông tin qua ảnh

 

Hàng triệu người tới từ khắp nơi trên thế giới sẽ đổ về Munich, Đức trong vòng hai tuần tới để tham dự lễ hội bia Oktoberfest lần thứ 179. Được biết, giá của mỗi cốc bia trong lễ hội do nhà máy bia Munich độc quyền sản xuất có giá lên tới 9,5 euro. (Ảnh: EPA)

Ngày này năm xưa

Ngày 25 tháng 9 năm 1969, Thượng nghị sỹ Charles Goodell (một nhà hoạt động chính trị độc lập của đảng Dân chủ tới từ New York) đề xuất dự luật yêu cầu Mỹ rút quân khỏi Việt Nam vào cuối năm 1970 và cấm sử dụng quỹ quốc hội sau ngày 1/12/1970 cho việc duy trì lính Mỹ ở Việt Nam. Mặc dù đề nghị trên đã bị từ chối nhưng trong vòng 3 tuần sau đó đã có 10 đề xuất tương tự tới từ Thượng Nghị Sĩ Jacob Javits, Frank Church, và Mark Hatfield. Nixon đã tạm thời xoa dịu những lời chỉ trích trước đó bằng cách đưa ra thông báo rút quân mới tuy nhiên nhiều người phản đối Nixon cho rằng ông ta đã bỏ qua một cơ hội để thúc đẩy hòa bình tại Việt Nam khi chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời vào ngày 1/9.
 

  • Sầm Hoa (tổng hợp)

 

Đối đầu Trung-Mỹ: Nỗi sợ hãi của Bắc Kinh

25 Th9

Đối đầu Trung-Mỹ: Nỗi sợ hãi của Bắc Kinh

Người Mỹ đôi khi xem nhà nước Trung Quốc là khó hiểu. Nhưng vì cách mà quyền lực được phân chia trong hệ thống chính trị của Mỹ và sự đổi ngôi quyền lực giữa hai đảng chính tại Mỹ, người Trung Quốc cũng rất khó xác định được các ý định của Mỹ.

Vùng biển lợi hại/ Kiến tạo lịch sử mâu thuẫn với sự thực lịch sử/ Tranh chấp Senkaku: Tại sao Mỹ phải có trách nhiệm?/ Ỷ mạnh hiếp yếu?

 

Tuần Việt Nam giới thiệu bài phân tích về quan hệ Trung – Mỹ, dưới góc nhìn khác, từ lăng kính của Trung Quốc, để bạn đọc tham khảo.

“Nước lớn” là một cụm từ rất chung chung, nhưng Trung Quốc xứng đáng với từ này xét theo bất cứ góc độ nào: sự rộng lớn và vị trí chiến lược của lãnh thổ, quy mô và sự năng động của dân số, giá trị và tỷ lệ tăng trưởng của nền kinh tế, thị phần lớn của nước này trong thương mại toàn cầu, và sức mạnh quân sự. Trung Quốc đã trở thành một trong số rất ít nước có lợi ích quốc gia rất lớn ở mọi nơi trên thế giới, và gây sự chú ý dù là tự nguyện hay bất đắc dĩ của tất cả các quốc gia khác và mọi tổ chức quốc tế. Và có thể quan trọng nhất, Trung Quốc là nước duy nhất được mọi người xem là một mối đe dọa tiềm ẩn đối với vai trò bá chủ của Mỹ. Thực vậy, sự nổi lên của Trung Quốc dẫn tới những lo ngại rằng nước này sẽ sớm lấn át các nước láng giềng và một ngày nào đó chiếm ngôi của Mỹ trở thành một lãnh đạo toàn cầu.

Nhưng việc nhiều nước nhìn Trung Quốc như một cường quốc hiếu chiến và bành trướng là sai lầm. Dù sức mạnh tương đối của Trung Quốc đã tăng đáng kể trong những thập kỷ gần đây, các nhiệm vụ chính của chính sách ngoại giao Trung Quốc là phòng thủ và không thay đổi nhiều kể từ thời Chiến tranh Lạnh: phá mọi thế lực gây bất ổn từ bên ngoài, tránh mất lãnh thổ, giảm mối nghi ngại của các nước láng giềng, và duy trì tăng trưởng kinh tế. Điều đã thay đổi trong hai thập kỷ qua là Trung Quốc hiện đã hội nhập sâu vào hệ thống kinh tế thế giới, trong đó các ưu tiên đối nội và khu vực của họ đã trở thành một phần của một cuộc tìm kiếm lớn hơn: đó là xác định một vai trò toàn cầu phục vụ cho các lợi ích của Trung Quốc, đồng thời giành được sự công nhận của các nước khác.

Đứng đầu các nước khác đó, tất nhiên là Mỹ, và việc quản lý quan hệ Mỹ – Trung là thách thức ngoại giao lớn nhất đối với Bắc Kinh. Và đúng như người Mỹ tự hỏi liệu sự nổi lên của Trung Quốc có tốt cho các lợi ích của Mỹ hay lại là một mối đe dọa tiềm tàng, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng đặt câu hỏi về việc Mỹ có ý định sử dụng sức mạnh của mình để giúp đỡ hay làm đau Trung Quốc.

Người Mỹ đôi khi xem nhà nước Trung Quốc là khó hiểu. Nhưng vì cách mà quyền lực được phân chia trong hệ thống chính trị của Mỹ và sự đổi ngôi quyền lực giữa hai đảng chính tại Mỹ, người Trung Quốc cũng rất khó xác định được các ý định của Mỹ. Tuy nhiên, trong những thập kỷ gần đây, một chiến lược dài hạn của Mỹ dường như đã nổi lên trong một loạt các hành động của Mỹ đối với Trung Quốc. Vì vậy, việc Trung Quốc cố gắng phân tích Mỹ không còn là một công việc vô vọng – mà thực tế là cần thiết.

Hầu hết người Mỹ sẽ ngạc nhiên khi biết bao nhiêu phần trăm người Trung Quốc tin rằng Mỹ là một nước theo chủ nghĩa xét lại đang tìm cách ngăn cản tầm ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc và gây tổn hại tới các lợi ích của nước này. Quan điểm này được hình thành không chỉ từ cách hiểu của Bắc Kinh về Washington mà còn bởi cái nhìn rộng hơn của người Trung Quốc về hệ thống quốc tế và vị thế của nước họ trong đó, một cái nhìn xuất phát chủ yếu từ cảm giác rõ rệt của họ về tính dễ bị tổn thương của chính mình.

 

Việc quản lý quan hệ Mỹ – Trung là thách thức ngoại giao lớn nhất đối với Bắc Kinh. Ảnh minh họa

 

Bốn vòng cungThế giới trong con mắt Bắc Kinh là một mảnh đất của những rủi ro, nguy hiểm, bắt đầu với những đường phố bên ngoài cửa sổ của nhà hoạch định chính sách, tới những đường biên giới trên bộ và các hải trình xa hàng nghìn dặm, tới những mỏ khoáng sản và giếng dầu ở các lục địa xa xôi. Các mối đe dọa này có thể được mô tả trong bốn vòng cung đồng tâm.

Vòng đầu tiên, toàn bộ lãnh thổ mà Trung Quốc đang quản lý hoặc đòi hỏi, Bắc Kinh cho rằng sự ổn định chính trị và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc đang bị đe dọa bởi các tác nhân và thế lực bên ngoài. So với các nước rộng lớn khác, Trung Quốc phải đối phó với một số lượng nhiều hơn gồm những tác nhân bên ngoài đang cố tình tác động tới sự tiến triển của họ, thường theo cách mà chính quyền Trung Quốc coi là có hại cho sự sống còn của mình. Các nhà đầu tư nước ngoài, các cố vấn phát triển, khách du lịch, và sinh viên đổ tới nước này ùn ùn cùng với những ý tưởng của mình về việc Trung Quốc nên thay đổi thế nào. Các quỹ và chính phủ nước ngoài cung cấp hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các nhóm Trung Quốc nhằm thúc đẩy xã hội dân sự. Những phần từ ly khai ở Tây Tạng và Tân Cương nhận sự hỗ trợ về tinh thần và ngoại giao và đôi khi cả về vật chất từ các cộng đồng người dân tộc và các chính phủ đồng cảm từ bên ngoài. Dọc đường bờ biển, các nước láng giềng tranh chấp lãnh hải mà Bắc Kinh đòi là của mình. Đài Loan thì có chính phủ riêng, được 23 quốc gia công nhận về ngoại giao và được hưởng sự đảm bảo an ninh của Mỹ.

Tại các đường biên giới của Trung Quốc, các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với vòng cung thứ hai, liên quan tới các quan hệ của Trung Quốc với 14 nước liền kề. Không nước nào, ngoại trừ Nga, có nhiều láng giềng sát vách như vậy. Đó là 5 nước mà Trung Quốc đã giao chiến trong 70 năm qua (Ấn Độ, Nhật Bản, Nga, Hàn Quốc và Việt Nam), và một số nước nằm dưới sự cai trị của những chính quyền bất ổn. Không ai trong số các láng giềng này thấy các lợi ích quốc gia cốt lõi của mình tương đồng với của Bắc Kinh.

Nhưng Trung Quốc hiếm khi đối xử một cách xa xỉ với bất cứ láng giềng nào của mình trong bối cảnh thuần túy song phương. Vòng cung thứ ba của những lo ngại an ninh của Trung Quốc gồm các nền chính trị của 6 khu vực địa chính trị khác nhau bao quanh Trung Quốc: Đông Bắc Á, Đại Tây Dương, Đông Nam Á lục địa, Đông Nam Á biển, Nam Á và Trung Á. Mỗi khu vực này đều có các vấn đề về ngoại giao và an ninh khu vực phức tạp riêng.

Cuối cùng, đây là vòng cung thứ tư: thế giới bên ngoài các láng giềng gần của Trung Quốc. Nước này thực sự bước vào vòng cung xa nhất này từ cuối những năm 1990 và vì những mục đích hạn chế: nhằm đảm bảo các nguồn hàng hóa, như dầu lửa; để tiếp cận các thị trường và đầu tư; để có sự ủng hộ về ngoại giao cho việc cô lập Đài Loan và Đạtlai Lạtma của Tây Tạng; và để tuyển đồng minh cho các quan điểm của Trung Quốc về chuẩn mực quốc tế và các cơ chế pháp lý.

Nước Mỹ khó hiểu

Trong từng vòng cung an ninh nói trên, Mỹ có mặt ở khắp nơi. Đây là tác nhân bên ngoài tác động mạnh nhất tới các vấn đề nội bộ của Trung Quốc: là người bảo đảm cho sự nguyên trạng của Đài Loan, là nước có sự hiện diện hải quân lớn nhất tại các biển Hoa Đông và biển Đông, là đồng minh quân sự chính thức hoặc không chính thức của nhiều nước láng giềng Trung Quốc, và là nước có vị thế lớn nhất và người bảo trợ cho sự tồn tại của các cơ chế pháp lý quốc tế.

Sự hiện diện ở mọi nơi này đồng nghĩa với việc Trung Quốc hiểu các động cơ của Mỹ xác định cách xử lý của Trung Quốc với hầu hết các vấn đề an ninh của mình.

Bắt đầu từ Tổng thống Richard Nixon, người đã thăm Trung Quốc năm 1972, một loạt các lãnh đạo Mỹ từng đảm bảo thiện chí của mình đối với Trung Quốc. Mọi chính quyền tổng thống Mỹ đều nói rằng sự thịnh vượng và ổn định của Trung Quốc có lợi cho Mỹ. Và trên thực tế, Mỹ đã làm nhiều hơn bất kỳ nước nào khác để góp phần hiện đại hóa Trung Quốc. Họ đã kéo Trung Quốc vào nền kinh tế toàn cầu; tạo cho Trung Quốc khả năng tiếp cận vào các thị trường, vốn, và công nghệ; đào tạo các chuyên gia Trung Quốc trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và luật pháp quốc tế; ngăn chặn sự tái quân sự hóa hoàn toàn của Nhật Bản; duy trì hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên; và giúp tránh một cuộc chiến tranh liên quan đến Đài Loan.

Nhưng các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc quan tâm hơn tới các chính sách và cách hành xử mà họ xem là ít thiện chí. Quân đội Mỹ được huy động khắp xung quanh vùng ngoại biên của Trung Quốc, và Mỹ duy trì một mạng lưới rộng rãi gồm các quan hệ quốc phòng với các nước láng giềng của Trung Quốc. Washington tiếp tục phá hỏng mọi nỗ lực của Bắc Kinh giành quyền kiểm soát Đài Loan. Mỹ liên tiếp gây sức ép với Trung Quốc về các chính sách kinh tế và duy trì một loạt các chương trình chính phủ và tư nhân nhằm tìm cách ảnh hưởng tới xã hội dân sự và chính trị tại Trung Quốc.

Bắc Kinh nhìn sự mâu thuẫn trong các hành động này của Mỹ theo ba góc độ. Đầu tiên, các chuyên gia phân tích người Trung Quốc cho rằng nước họ được kế thừa từ một truyền thống chiến lược phương Đông, ruộng đất, mang tính hòa bình, phòng thủ, không bành trướng, và có đạo đức. Ngược lại họ thấy nền văn hóa chiến lược phương Tây – đặt biệt là của Mỹ – mang tính quân phiệt, hiếu chiến, bành trướng và ích kỷ.

Thứ hai, dù Trung Quốc gắn với chủ nghĩa tư bản nhà nước chặt chẽ, nhưng cách nước này nhìn Mỹ vẫn được định hình bởi các tư tưởng chính trị Mác, theo đó các nước tư bản tìm cách khai thác phần còn lại của thế giới. Trung Quốc cho rằng các nước phương Tây phản đối cuộc cạnh tranh của Trung Quốc giành tài nguyên và các thị trường giá trị gia tăng cao. Và dù Trung Quốc đạt thặng dư thương mại với Mỹ đồng thời đang nắm một khoản lớn nợ của Mỹ, nhưng các chuyên gia phân tích chính trị hàng đầu của Trung Quốc vẫn tin rằng người Mỹ nhận được phần hơn bằng việc sử dụng nhân công giá rẻ của Trung Quốc và sống thoải mái ngoài khả năng của họ.

Thứ ba, các học thuyết của Mỹ về quan hệ quốc tế đã trở nên nổi tiếng trong giới phân tích chính trị trẻ ở Trung Quốc, nhiều người trong số này đã được đào tạo tới các cấp độ cao ở Mỹ. Hầu hết bộ máy có ảnh hưởng trong học thuyết quan hệ quốc tế tại Trung Quốc hiện giờ theo cái được gọi là chủ nghĩa thực dụng hiếu chiến, cho rằng một quốc gia sẽ cố gắng kiểm soát môi trường an ninh của mình tới hết mức mà các năng lực của mình cho phép. Theo học thuyết này, Mỹ có thể không hài lòng với bài học về một Trung Quốc hùng mạnh và từ đó tìm cách làm cho chính quyền ở đây yếu đi và thân Mỹ hơn. Các chuyên gia Trung Quốc thấy có bằng chứng về ý định này trong những lời kêu gọi dân chủ của Washington và việc Mỹ ủng hộ cái mà Trung Quốc cho là các phong trào ly khai tại Đài Loan, Tây Tạng và Tân Cương.

Dù họ nhìn Mỹ ban đầu thông qua một thấu kính văn hóa, Mác, hay thực dụng, hầu hết các chiến lược gia Trung Quốc thấy rằng một quốc gia mạnh như Mỹ sẽ sử dụng vũ lực để bảo vệ và tăng cường các lợi thế của mình và sẽ coi các nỗ lực của các nước khác nhằm bảo vệ lợi ích của họ là các mối đe dọa cho an ninh quốc gia mình. Quan niệm này dẫn tới một kết luận tiêu cực: khi Trung Quốc nổi lên, Mỹ sẽ chống lại. Mỹ sử dụng các từ ngữ mềm mỏng; che giấu các hành động của mình dưới chiêu bài tìm kiếm hòa bình, nhân quyền, và một sân chơi; và đôi khi tặng cho Trung Quốc những hỗ trợ thực sự. Nhưng Mỹ hai mặt. Họ có ý định duy trì bá chủ toàn cầu và không để Trung Quốc mạnh hơn tới mức có thể thách thức vị trí này của họ.

Trong bài trả lời phỏng vấn tạp chí Liaowang của nhà nước Trung Quốc năm 2011, Phó Tổng giám đốc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc chuyên nghiên cứu về Mỹ, ông Ni Feng đã nói tóm gọn về quan điểm này. Ông nói: “Một mặt, Mỹ nhận ra rằng họ cần sự giúp đỡ của Trung Quốc trong nhiều vấn đề khu vực và toàn cầu. Mặt khác, Mỹ lo ngại rằng một Trung Quốc hùng mạnh hơn và sử dụng nhiều cách thức khác nhau để ngăn cản sự phát triển của Mỹ và tái tạo Trung Quốc với các giá trị Mỹ”.

Một nhóm nhỏ các chuyên gia phân tích trẻ Trung Quốc từng nghiên cứu sâu về Mỹ cho rằng các lợi ích của Mỹ và Trung Quốc không hoàn toàn xung khắc. Theo họ, hai nước này xa nhau đủ để các lợi ích an ninh cốt lõi của họ không xung đột. Họ có thể cùng có lợi từ thương mại và các lợi ích chung khác.

Nhưng những người có quan điểm như vậy không nhiều trong số các chiến lược gia ở phía bên kia, hầu hết là nhân sự trong các cơ quan an ninh và quân đội, những người có quan điểm không rõ ràng về chính sách của Mỹ và có những ý tưởng đối đầu hơn về việc Trung Quốc nên đáp trả thế nào. Họ cho rằng Trung Quốc phải dũng cảm đương đầu với Mỹ về quân sự và họ sẽ chiến thắng trong một cuộc xung đột nếu xảy ra, bằng cách vượt trội Mỹ về công nghệ quân sự và giành lợi thế của cái mà họ tin là nhuệ khí cao hơn trong lòng các lực lượng vũ trang. Cách nhìn của họ thường được giấu kín để tránh khiến các đối thủ và cả bạn hữu của Trung Quốc khiếp sợ.

Châu Giang theo Viet-Studies.info

Còn tiếp

%d bloggers like this: